Brezilya << Ülkeler << Buradadir.com | Brezilya Buradadır - www.brezilya.buradadir.com - buradadir.com

Brezilya, kapladığı alan yönünden Rusya Federasyonu, Kanada, ABD ve Çin'den sonra dünyada beşinci ülkedir. Kuzey güney yönünde 4395 km uzunlukta, doğu batı yönünde 4319 km genişliktedir, ülkede dört saat dilimi yer alır. Güney Amerika kıtasının yaklaşık yarısını kaplar.

Tarihî: Ülkeye ilk olarak 1500'lü yıllarda Portekizliler gelerek koloniler kurdular. Kolonilerde yerliler ve Afrika'lı köleler çalıştırıldı. 1549'da Portekiz kralı tarafından Brezilya'ya vali atandı. 1555'te bu kez Fransızlar Rio de Janerio'da bir yerleşme kurdular.

1580'de ise İspanyollar gelerek ülkenin kontrolünü ele geçirdiler. 1800'lü yılların ortalarında Brezilya'nın, Uruguay'ın içişlerine karışması ile savaşlar patlak verdi. Silâhlı kuvvetlerin, kralı devirmesinden sonra 1891'de cumhuriyet ilân edildi.

Yüzey şekilleri: Eski bir kıta kabuğu üzerinde yer alan ülke, Amazon nehri havzasını kapsar, ülkenin dörtte birinde yükseklik, 200 m'nin altındadır. Menderesler çizerek alan Amazon nehri çevresinde yer yer bataklıklar görülür. Venezuela sınırı yakınında yükselti artarak 3000 m'yi aşar. Çok geniş saha kaplayan Amazon Ovası, Atlas Okyanusu kıyısı ile batıda Peru arasında 2500 km uzunluktadır; ovanın yüksekliği 100 m'yi bulmaz. Güneyde ülkenin üçte ikisini kaplayan geniş Brezilya Platosu yer alır. Amazon nehrinin kolları tarafından yarılan bu plato kuzeybatıdan güneydoğuya doğru yavaş yavaş yükselir.

Bolivya, Kolombiya, Ekvador, Guyana, Peru, Suriname ve Venezuela ülkelerinin de bir bölümünü kapsayan Amazon Havzası, dünyada en büyük tropikal yağmur ormanlarına sahiptir. Sayısız denecek kadar çok bitki türü ve hayvanların yaşadığı bu havza, dünya biyolojik zenginliğinin % 50'sinden fazlasını ve tropikal ormanların % 56'sını kapsar.

Güney Amerika'nın kapladığı sahanın % 40,18 kadarını oluşturan Amazon nehri havzası 6726 km2 yüzölçümü ile dünyanın en büyük akarsu havzasıdır. Şili'nin güneyindeki karla kaplı And dağlarından doğan Amazon nehri, dünyanın en büyük, en derin, en geniş akarsuyudur. Yılda Atlas Okyanusu'na 1 milyar m3 alüvyon taşıyan nehir, dünyadaki tatlı suların % 15,47'sini oluşturur. Brezilya'da Obidos boğazında 300 m derinliğe ulaşan nehir üzerinde Atlas Okyanusu'ndan 2300 km iç kısımlara kadar büyük deniz taşıtları ile ulaşım yapılır. Nehrin alt kesimlerinde 2375 km uzunluktaki sahada her kilometrede yükseklik farkı 4,5 cm'dir. Taşkın döneminde 20-50 km genişliğe ulaşan nehir kumul sırtları ile birkaç kola ayrılır. 379 etnik grubun yaşadğı Amazon Havzası, dünyanın en seyrek nüfuslu sahaları arasındadır. Burada kurulan kentlerde yaşayan toplam 22 milyon nüfusun % 60 kadarını kentlerdedir.

İklimi ve bitki örtüsü: ülke ekvator çevresinde yer aldığı için ekvatoral, tropikal ve subtropikal iklim tipleri görülür. Amazon Havzası'nda ekvatoral iklim hüküm sürer. Burada yıl içinde sıcaklık 25°C-27°C arasında seyreder. 2000 mm'yi aşan yıllık ortalama yağış, bütün aylara dağılmış durumdadır. Tropikal iklim, güneyde Brezilya Platosu'nun büyük bir bölümünde etkilidir. Burada alçak sahalarda 28°C olan yıllık ortalama sıcaklık, yükseklere doğru azalır. Subtropikal iklim, ülkenin güney kesiminde hüküm sürer. ülkenin en önemli akarsuyu dünyada en fazla su taşıyan Amazon nehridir. Taşkın döneminde bu akarsuyun debisi 300 000 m3/saniyeye yükselir. Düşük olduğu dönemde ise 100 000 m3/saniyedir. ülkenin üçte ikisi ormanlarla kaplıdır. Ekvatoral bölgede Amazon nehri havzasındaki Amazon yağmur ormanları, 3 milyon km2 lik bir alan kaplar. Bu ormanlar, doğuda Atlas Okyanusu kıyılarından batıda And dağlarının alçak eteklerine kadar uzanır. Ormanlarda çok çeşitli ağaç türleri, sular üzerinde yüzerek yaşayan çeşitli bitkiler, sayısız denecek kadar çok hayvan türleri bulunur. Ancak buradaki doğal ortam çok hassastır. Herhangi bir olumsuz müdahale karşısında doğal denge hemen bozulur ve toprak erozyonu başlar. Çünkü fazla miktarda düşen yağış, topraktaki bitki besin maddelerinin ve toprakların taşınmasına sebep olmaktadır. Verimsiz hâle gelen böyle sahalarda doğal dengenin yeninden oluşması ve ağaçların yetişmesi çok zor olmaktadır.

Nüfusu ve yerleşmesi: Nüfusu çok genç olan bir ülkedir. 15 yaşın altındaki nüfus, ülke nüfusunun % 26'sını oluşturur, ülkede kent nüfusu hızla artmaktadır. Özellikle iç göçler sonucu kentlerde nüfus artışı çok fazladır. Güneydeki platolarda nüfus yoğunluğu yüksektir. Çok sıcak ve gür ormanlarla kaplı olan Amazon Havzası'nda nüfus yoğunluğu çok düşüktür. Buralarda küçük köyler ile birkaç evden oluşan, ancak temiz su, elektrik ve yol ağına sahip yerleşmeler görülür.

Önemli kentler; Atlas Okyanusu kıyısındaki Salvador, Başkent Rio de Janerio, Sao Paulo ve Porto Alegre'dir. Ayrıca Amazon kolları üzerinde eko-turizm faaliyetlerinin de icra edildiği Porto Velho, Manavus gibi kentlere rastlanılır.

Ülkeye ilk olarak 16. yüzyılın ortalarında gelen Portekizliler ormanları işletmeye başladılar ve yerleşmeler kurdular. Buradaki ormanlarda yetişen kerestesi çok kıymetli olan ve boyacılıkta kullanılan "brasil", Avrupa'da "verzino" denilen ağacın adından dolayı tüm ülkeye Brezil adı verildi.

17.yüzyılın sonlarına doğru Minas Gerais nehri yatağında bulunan altından elde edilen gelir, ekonomiye gittikçe artan bir canlılık getirdi. Bu dönemde artan zenginliğe bağlı olarak Atlas Okyanusu kıyısında kentler kurulmaya başlandı.

18. yüzyılın sonlarında altın ve elmas yataklarının tükenmesiyle şeker kamışı ve şeker üretimine ve hayvancılığa önem verilmeye başlandı. Tuzlanarak kurutulan et üretiminde önemli artışlar sağlandı. 1800'lü yıllardan itibaren kahve Brezilya'nın ekonomisini güçlendirdi. Bu nedenle kahve ve kauçuk, kakao plantasyonları, Atlas Okyanusu kıyılarından ülkenin güney kesimine kadar yaygınlaştırıldı.

1850'li yıllardan itibaren köle ticaretinin ortadan kalkması ile Avrupa'dan göçler başladı, ülkenin güney kesimlerinde yerleşmeler kuruldu. Özellikle kahve ticaretinin artmasıyla birlikte yeni yerleşim yerleri açıldı. Buralara Almanya, Japonya ve İtalya'dan gelen 3 milyona yakın insan yerleşti. Ayrıca Amazon ormanlarındaki kauçuk ve kereste üretimi, ticaretin gelişmesini ve yeni iş sahalarının açılmasını sağladı. Kısaca, Brezilya'nın doğal kaynaklarının işletilmesi, yeni yerleşim alanlarının kurulmasına, gelişmesine ve başka ülkelerden olan göçlerin artmasına neden oldu.

Ekonomisi: Zengin doğal kaynakların işlenmesi ve değerlendirilmesi, ülkenin ekonomik yönden ilerlemesini sağlamıştır. Yabancı sermaye ile de büyük sanayi tesislerin kurulması, ekonomik gelişmesini güçlendirerek Brezilya'nın orta derecede zengin ülkeler arasına girmesini sağlamıştır. br>
Genel olarak ülke, tarım ve sanayi ürünleri üretimi yönünden ileridir. Önemli tarım ürünlerini pirinç, manyok, kurutulmuş fasulye ve patates oluşturur. Tarım alanlarının % 20'sinde kahve yetiştirilir. Dünyada kahve üretimi ve ihracatı yönünden ilk sıradadır. Kakao üretiminde dünyada 2. sıradadır. Ayrıca yağlı bitkiler (soya fasulyesi ve yer fıstığı) üretiminde ABD ve Çin'den sonra gelir. Bol miktarda üretilen şeker kamışından yapılan alkol, motorlu araçlarda yakıt olarak kullanılır. Kauçuk üretiminde Malezya ve Endonezya'yı takip eder. Hayvancılık gelişmiş olup çok sayıda sığır (192 milyon), manda ve koyun beslenir. Ülke ihtiyacının üstünde üretilen süt ve et ihraç edilir. Amazon nehrinde bol miktarda balık avlanır.

Ülke, maden yatakları yönünden de zengin sayılır. Genel olarak tüm metal cevherlerine, kıymetli taşlara, demir, petrol ve doğal gaz yataklarına sahiptir. Brezilya, dünyada demir-çelik ihraç eden ülkeler arasındadır. Ağır sanayi (çelik, metalürji, petrokimya, kimyasal) ürünleri üretmektedir. İmal edilen telekominikasyon, uçak, uzay araçları, otomobil, askerî araç-gereç, elektronik eşya ve makinenin bir bölümü ihraç edilmektedir. İhraç edilen tarım ürünleri; şeker, kahve, soya fasulyesidir. İthalatını ise ham petrol ve arpa oluşturmaktadır.

En fazla alış veriş yaptığı ülkeler; ABD, Arjantin, Çin, Meksika, Nijerya, Japonya, Hollanda, Almanya ve İtalya'dır.

Türkiye, Brezilya'dan demir cevheri, soya küspesi, kahve ve bazı deniz taşıtları almaktadır. Bu ülkeye ekmeklik buğday, malt, kimyon, anason tohumu, nohut, pamuk, tarımsal ilâçlar ve incir satmaktadır.